Taka sytuacja będzie miała miejsce, gdy kupujący zawierając umowę przedwstępną kupna nieruchomości wpłacił sprzedającym zadatek. Gdy następnie umowa przedwstępna zostanie rozwiązana, sprzedający muszą zwrócić podwójny zadatek.
Instytucja i zasady stosowania zadatku zostały uregulowane w art. 394 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem w przypadku braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju, w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczania terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeśli go sama dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej. Można więc uznać, że równowartość zadatku stanowi odszkodowanie, którego wysokość wynika wprost z przepisu. W konsekwencji w takim przypadku mogłoby mieć zastosowanie mieć zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Zwolnieniu z podatku dochodowego podlegają bowiem kwoty otrzymanych odszkodowań, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw (art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.)
Niestety, organy podatkowe uznają, że zwrot zadatku w podwójnej wysokości jako świadczenie o charakterze quasi odszkodowawczym nie mieści się w katalogu zwolnień przedmiotowych, zamieszczonych w art. 21 ust. 1 powoływanej ustawy. Odszkodowania są bowiem zwolnione od opodatkowania jedynie w wyjątkowych, ściśle wymienionych w tym przepisie, przypadkach. Przykładowo Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z dnia 2 kwietnia 2009 r. sygn. IPPB1/415-121/09-2/MT stwierdza, że: „w świetle przedstawionego stanu faktycznego, pomimo iż zadatek jest formą zabezpieczenia mającego umocowanie w przepisach Kodeksu cywilnego, to jednak wprowadzenie go do umowy jest zależne całkowicie od woli stron, a odszkodowania wynikające z umów nie są wolne od podatku. Przychodem w przypadku zatrzymania zadatku jest wartość tego zadatku, a w razie otrzymania zadatku w podwójnej wysokości – różnica między kwotą wcześniej wpłaconą, a kwota otrzymaną.”