Jest to umowa wzajemna, w której właściciel nieruchomości zobowiązuje się przenieść jej własność na nabywcę, a nabywca w zamian za przeniesienie własności nieruchomości zobowiązuje się zapewnić zbywcy lub osobie mu bliskiej dożywotnie utrzymanie (art. 908KC) –ujawnia się tu funkcja alimentacyjne dożywocia.
Zbywcą może być tylko osoba fizyczna, natomiast nabywcą może być każdy podmiot.
Przedmiotem dożywocia może być każda nieruchomość, a więc także udział we własności nieruchomości.
Dożywocie jest prawem majątkowym osobistym, a więc niezbywalnym i niedziedzicznym. Może być ujawnione w księdze wieczystej.
Instytucja dożywocia jest korzystna w przypadku konieczności dokonywania rozliczeń z tytułu zachowku w postępowaniu spadkowym, ponieważ wartości nieruchomości przeniesionej przez spadkodawcę na nabywcę w zamian za dożywotnie utrzymanie nie dolicza się do substratu zachowku, co ma istotny wpływ na wysokość zachowku.
Czym charakteryzuje się ta instytucja, na jakich warunkach można ustanowić dożywocie i jakie skutki wywołuje w zakresie rozliczeń spadkowych.